Een beladen familieverhaal waar anderen mee aan de haal gaan: het is een pijnlijk punt. Als lid van de familie Joachimsthal weet ik hoe absurd de dingen zijn die je soms meemaakt. ‘Hoe blijf je eigenaar over je eigen familiegeschiedenis? En waarom is dat zo belangrijk?’ Deze vragen rijzen bij Judith Zilversmit nadat ze ontdekt dat een Nederlandse historica samen met een Belgische vrouw zich bezighoudt met de oorlogsgeschiedenis van haar familie. De historica wil … [Lees verder]
Ruth Feigenbaum houdt van Israël. Haar hele leven reist ze op en neer. Nu verschijnen er voor het eerst scheuren in de relaties met haar vriendinnen en hun kinderen. De zoon van een goede vriendin trouwt. Daarom ben ik in Israël. Het voelt deze keer anders en ik vraag me af of ik net als voorheen jaarlijks heen en weer zal blijven vliegen. Vragen over de toekomst van Israël spoken door mijn hoofd. Gaat het een ultra-orthodoxe … [Lees verder]
In Anarchical Fallacies (1796) fileert de Engelse filosoof Jeremy Bentham het idee van aangeboren, bovenwettelijke “natuurrechten”. Rechten die niet in de wetboeken staan maar wel zouden bestaan, noemt hij “nonsense upon stilts”: onzin op stelten. Wie zulke rechten opeist, verwart wens met werkelijkheid. Rechten bestaan pas echt als ze in wetten zijn vastgelegd, worden toegekend door de overheid, gegarandeerd door de rechter en desnoods afgedwongen door politie en krijgsmacht. En, zou ik toevoegen: publiek gecontroleerd … [Lees verder]
Croissanterie Balance, ik herkende het meteen toen Saïd naar binnen liep. Jarenlang las ik daar ‘s ochtends mijn krantje met een stevige kop koffie erbij. ’s Winters nam ik vaak een kommetje bissara. Hoe ik dat woord ‘bissara’ (een kruidige erwtensoep) uitsprak, met een uh in het begin en een stevige s, vonden de eigenaren zo leuk dat de bissara’s over de toonbank vlogen zodra ik binnenkwam. Die koffietent kwam langs bij Saïd en Lody een korte … [Lees verder]
Professor Poorthuis beweert dat “christenzionisten er als politieke factor eerder waren dan Joodse zionisten.” Dat kan toch onmogelijk kloppen. Heeft hij misschien over het hoofd gezien dat Joodse zionisten hen, historisch gezien, duizenden jaren zijn voorgegaan? Reactie op het artikel van Marcel Poorthuis in De Vrijdagavond: Bijbel als draaiboek. De grimmige ondertoon van christenzionisten. Men hoeft slechts de Psalmen te lezen om zijn bewering te weerleggen, bijvoorbeeld de liturgisch populaire Psalmen 126 en 137. Hoe dan … [Lees verder]
These are interesting times, to say the least, for Jews, for whom the rallying cry Am Yisrael Chai has gained renewed relevance. These are even more interesting times for Jews whose motto seems to be Am Yisrael High, and who are creating what is being called a new Judaism inspired by psychedelic drugs. The Swiss chemist Albert Hoffman, who synthesized lysergic diethylamide in 1938 and accidentally discovered its hallucinogenic properties in 1943, called LSD “medicine … [Lees verder]
Als jonge criticus werkte Bernard Canter (Utrecht, 1871- Scheveningen, 1956) enige tijd op het advocatenkantoor van voormalig Tachtiger Willem Paap. Tot Paap hem ontsloeg, omdat hij voor een deurwaarder bestemd geld had gebruikt voor Spaanse les. Daarop waagde Canter zich aan een literaire carrière, hetgeen bij sommige Tachtigers flink wat antisemitisch vuil losweekte. Willem Paap, evenals Frederik van Eeden en Ko van Looij lieten zich regelmatig antisemitisch uit, zelfs over hun mede-Tachtigers Arnold Aletrino, Isaac Israels en … [Lees verder]
Wat opviel bij de pro-Palestijnse protesten bij de Chanoekaconcerten in het Concertgebouw, is dat er alleen maar werd geschreeuwd. Akelige woorden als kindermoordenaars, verkrachters, kolonialisten en nog meer kregen musici en bezoekers te horen. Ieder gesprek werd onmogelijk. Zoals ik 12 november in deze krant schreef: Het Concertgebouw is gelukkig op zijn schreden teruggekeerd om het Chanoekaconcert van B’nai B’rith te cancelen. ’s Middags werd het familieconcert een feestje, met een Veegpietrabbijn – de componist Bob … [Lees verder]
Wekelijks ging ik met de trein naar Amsterdam, huurde een fiets, ging naar mijn vaders atelier in de Jordaan en werd een klein beetje Amsterdammer. Ik had een sleutel van zijn huis en werd onveranderlijk met een brede glimlach en een blij bronzen ‘hallooo!’ begroet door een naakte oude man in bed. “Wil je koffie, een stuk marsepein of een pijpje?”, vroeg ik dan altijd. “Allemaal!”, was steevast het antwoord. Het was een routine die eigenlijk … [Lees verder]
De tweedeling tussen Palestijnen en Joden lijkt onomstotelijk vast te staan. Tijdens het maken van de documentaire Palestijnen zijn Joden ontdekte ik dat deze scheiding minder vanzelfsprekend is dan vaak wordt aangenomen. De Palestijnen die ik sprak vertelden mij dat de grens tussen ‘wij’ en ‘zij’ is gevormd door religieuze veranderingen, nationalisme en decennialange wederzijdse polarisatie. Zij geloven dat veel Palestijnen afstammen van Joden die nooit uit het land vertrokken maar zich, net als zoveel … [Lees verder]
Schok, verbijstering, ongeloof en woede somt het gevoel van de Israëli’s met wie ik contact heb. De gevoelens en gedachten zijn uiteraard complexer en genuanceerder. En toch is dit de kern.Een vriendin vatte het als volgt samen: “Ik omhels met liefde: een ieder die zichzelf lange uren opgesloten vond in een schuilkamer, angstig en hulpeloos, een ieder die zich nooit meer veilig zal voelen in het eigen huis, een ieder die gevangen is genomen, een … [Lees verder]
Claim to Fame: de nachtmerrie van elke treifenist* Doorgewinterde soucher, ondernemer, raconteur, geshiewes van Amsterdam en omstreken, gevierd Mexicanjer, Mec-icoon en Mexi-kenner. Alsmede beroemd humorist en columnist van: Joods Journaal Weekblad Vriendin Krant op Zondag, en heden: De moppenpagina Joodse Humor op Facebook Dierbaar object: De bijzondere onderscheiding van de IDF van mijn omgekomen neef in de zesdaagse oorlog. Beschermengelen: Een gevoelige vraag, ik denk mijn doodgeboren broertjes en zusje (1947-’48) De ideale vrijdagavond: Met … [Lees verder]
“Een mens is pas vergeten wanneer zijn naam is vergeten.” In de tuin van het Goethe-Instituut aan de Herengracht werd op donderdag 27 mei een atelier geopend voor het maken van Stolpersteine. In Amsterdam – waar zo ontzettend veel joodse mensen werden gedeporteerd en vervolgens vermoord. Ook hier willen nabestaanden hun familieleden herdenken met een Stolperstein voor de deur van de laatste door hun zelfgekozen woonplaats. Door deze derde werkplaats, de eerste buiten Duitsland, zullen … [Lees verder]
Toen Leo en ondergetekende besloten om een nieuwe vertaling van Pirké Avot uit te brengen wisten we natuurlijk wel dat dit wijsheidtractaat al ontelbare keren was vertaald. We wilden echter een weergave maken die universeel zou werken zodat eenieder, gelovig of niet, de wijsheid zou kunnen proeven die er verscholen in ligt. De titel werd: Spreuken over de Fundamenten (avot kan dat ook betekenen) en zo sloten we de aartsmoeders in. Torah door Wijsheid vertalen … [Lees verder]
Jom Ha’Sjoa viel dit jaar op donderdag 28 april. Deze keer was de herdenking in de Snoge (Portugese Synagoge in Amsterdam) en niet in de Hollandsche Schouwburg waar deze traditie begon. Middenin het redactiewerk voor De Vrijdagavond ging ik er naartoe. Diep onder de indruk liepen we naar buiten. Nimmer hoorde ik Awraham Rosenberg zo zuiver het Jizkor voordragen. Nooit klonken de toespraken zo luid en duidelijk dankzij de akoestiek van deze majestueuze ruimte met … [Lees verder]
Simone Haller:
Dank je wel voor je grote inzet voor De Vrijdagavond. Vijf jaar is met recht een mijlpaal waar je trots…
Mendel Katzman:
Mooie terugblik! Altijd fijn om artikelen in De Vrijdagavond te lezen (en af en toe bij te dragen).
Irith Koster:
Prachtige reflectie, Wanda, dankjewel!
Anouk Dorfmann:
Dag Willem, dank voor de vraag. De voorbeelden van het niet op straat kunnen lopen met een keppel, ken ik…
Anouk Dorfmann:
Dag Mirjam, we spelen inderdaad dit seizoen niet in Deventer. Mimik lijkt me zeker een geschikt theater voor onze voorstelling!…
Copyright © 2023 - De Vrijdagavond - Alle rechten voorbehouden | Logo-ontwerp: Françoise Nick
